2 lis 2026
Instrumenty

Tradycyjne instrumenty Muong i Tajów z Thanh Hoa: flet oi i khen be

Poznaj flet oi, bambusową harmonijkę khen be i rzemieślników z Thanh Hoa, którzy wytwarzają je według dawnych wzorów. Sprawdź, jak przekazują swoją wiedzę.

Piotr Janeczek · 2 listopada 2026
Two boys play flutes by a stone wall in a rural Vietnamese village, enjoying music outdoors.
Fot. Hac Hai / Pexels · Pexels License

Tradycyjne instrumenty ludów Muong i Tajów z prowincji Thanh Hoa w Wietnamie przetrwały dzięki rzemieślnikom i muzykom, którzy wytwarzają je i uczą gry kolejne pokolenia.

Kim są Muong i Tajowie z Thanh Hoa?

Prowincja Thanh Hoa leży w Wietnamie i zamieszkują ją dwie grupy etniczne, których muzyka opiera się na instrumentach z bambusa i drewna. Muong żyją w wiosce Van Hoa w gminie Ngoc Lac. Tajowie mieszkają w przygranicznym regionie Yen Khuong, a konkretnie w wiosce Xang Hang w gminie o tej samej nazwie. Oba środowiska różnią się repertuarem i zastosowaniem instrumentów, ale łączy je silne przywiązanie do rzemiosła przekazywanego w rodzinach.

Jak gra się na flecie oi i do czego służy?

Flet oi ma cztery otwory i należy do najbardziej charakterystycznych instrumentów Muong. Pham Dinh Hanh z wioski Van Hoa gra na nim zarówno solo, jak i jako akompaniament do pieśni hat dum oraz kołysanek. To dobry przykład instrumentu, który nie służy wyłącznie do pokazów, lecz jest częścią codziennego życia wspólnoty.

Dla osoby uczącej się gry na flecie prostym taki instrument oznacza konkretną praktykę: kontrolę oddechu, precyzyjne zakrywanie otworów i pracę nad czystością intonacji. Przy krótkiej liczbie otworów każdy błąd w palcowaniu słychać wyraźnie.

Kto wytwarza tradycyjne instrumenty według dawnych wzorów?

Pham Dinh Hanh nie tylko gra, ale również wytwarza instrumenty. Robi flety oraz dwustrunowe skrzypce, a przy budowie kieruje się projektami pozostawionymi przez przodków. Muzycy Muong używają też gongów i instrumentu dan co ke, a Pham Dinh Hanh uczy gry zarówno na flecie oi, jak i na lutni co ke.

Takie połączenie rzemiosła i muzykowania ma praktyczne znaczenie. Instrument zbudowany według sprawdzonych proporcji zwykle lepiej reaguje na grę, a wykonawca, który sam go zrobił, zna jego słabe punkty.

Jak powstaje bambusowa harmonijka khen be?

Khen be to bambusowa harmonijka Tajów z regionu Yen Khuong. Materiał stanowi cienkołodygowy bambus, który ścina się w porze suchej. Następnie suszy się go na słońcu i rosie, co pozwala zachować jego sprężystość i trwałość. Luong Dai Them z wioski Xang Hang chroni to rzemiosło, a uczy się go od ojca od 16. roku życia.

Proces ten pokazuje, dlaczego jakość instrumentu zaczyna się daleko przed pierwszym dźwiękiem. Wybór surowca, moment ścinania i sposób suszenia decydują o tym, czy harmonijka będzie stroić się stabilnie.

Jaką rolę pełnią instrumenty na tajskich weselach?

Na tajskich weselach bambusowy flet rozpoczyna muzykę jako pierwszy, a jego gra ma charakter błogosławieństwa. Oznacza to, że instrument nie pełni wyłącznie funkcji rozrywkowej, lecz uczestniczy w obrzędzie.

Jak przekazuje się wiedzę o instrumentach młodszym muzykom?

Luong Dai Them i Pham Dinh Hanh uczą gry na khen be, flecie oi i lutni co ke młodszych członków swoich społeczności. Luong Dai Them razem z synem gra duety na khen be po ukończeniu nowej harmonijki. Taka praktyka pozwala uczniom od razu zobaczyć, jak instrument brzmi w zespole, a nie tylko w pojedynczych ćwiczeniach.

InstrumentLudWytwórca lub nauczycielZastosowanie
Flet oi (cztery otwory)MuongPham Dinh HanhSolo, akompaniament pieśni hat dum i kołysanek
Dwustrunowe skrzypceMuongPham Dinh HanhWytwarzane według projektów przodków
Gongi i dan co keMuongMuzycy MuongElement muzyki Muong
Khen be (bambusowa harmonijka)TajowieLuong Dai ThemDuety z synem, nauka młodszych
Bambusowy fletTajowieMuzycy tajscyGra jako pierwszy na weselu, błogosławieństwo

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli interesuje Cię nauka gry na instrumentach tradycyjnych, najwięcej zyskasz, zaczynając od podstaw oddechu, rytmu i czystego brzmienia. Instrumenty takie jak flet oi czy khen be wymagają cierpliwości i uważności na drobne szczegóły, dlatego warto szukać nauczyciela, który rozumie kontekst muzyczny i kulturowy instrumentu. Dla muzyków grających już na innych instrumentach to także dobra okazja, by poznać inne podejście do stroju, frazowania i relacji między muzyką a obrzędem.

Najczęstsze pytania

Czym jest flet oi i ile ma otworów?

Flet oi to tradycyjny instrument ludu Muong z prowincji Thanh Hoa w Wietnamie. Ma cztery otwory i gra się na nim solo lub jako akompaniament pieśni hat dum i kołysanek.

Czym jest khen be i z jakiego materiału się go wykonuje?

Khen be to bambusowa harmonijka używana przez Tajów w regionie Yen Khuong. Wytwarza się ją z cienkołodygowego bambusa, który ścina się w porze suchej i suszy na słońcu i rosie.

Kto wytwarza tradycyjne instrumenty Muong i Tajów w Thanh Hoa?

Wytwórcami są m.in. Pham Dinh Hanh z wioski Van Hoa oraz Luong Dai Them z wioski Xang Hang. Obaj wykonują instrumenty według projektów przekazanych przez przodków.

Jaką rolę pełni bambusowy flet podczas tajskich wesel?

Na tajskich weselach bambusowy flet gra jako pierwszy, a jego dźwięk ma symbolizować błogosławieństwo dla młodej pary.

Na podstawie: Vietnam.vn. Tekst opracowany redakcyjnie.