3 wrz 2026
Instrumenty

Deniz Mahir Kartal: Multiinstrumentalista łączący tradycję z jazzem

Koncert zamykający festiwal Przemiany. Poznaj artystę, który gra na kavalach, dudukiem i saksofonie, łącząc muzykę anatolijską z jazzem i elektroniką.

Piotr Janeczek · 3 września 2026
A man plays a Turkish Baglama in an outdoor setting, creating a serene musical atmosphere.
Fot. Murat IŞIK / Pexels · Pexels License

Deniz Mahir Kartal to multiinstrumentalista i kompozytor, który od dziecka pogłębia swoją relację z muzyką anatolijską, a dorosły wiek spędza na łączeniu jej z nowoczesnym jazzem i elementami elektroniki. Jego koncert 4 października w Centrum Nauki Kopernik stanowi zwieńczenie festiwalu Przemiany i okazję do poznania artysty, który reprezentuje nowy, hybrydowy kierunek w muzyce tradycyjnej.

Droga do muzyki: od Stambułu do Berlina

Kartal pochodzi ze Stambułu, gdzie jego fascynacja muzyką anatolijską zaczęła się w wieku pięciu lat. To wczesne zainteresowanie stało się fundamentem jego całej artystycznej ścieżki. Edukacja formalna przebiegała na Konserwatorium Uniwersytetu Technicznego w Stambule, gdzie nabył solidne podstawy teoretyczne i praktyczne gry na instrumentach.

Po ukończeniu studiów artysta przeniósł się do Berlina, miasta znane z otwartości na eksperymenty muzyczne i międzykulturowe projekty. To właśnie w Berlinie rozwinął swoją wizję łączenia tradycji z nowoczesnością. Jego doświadczenie obejmuje pracę w orkiestrach, produkcje operowe oraz liczne projekty międzykulturowe rozproszone po całej Europie. Dodatkowo zajmuje się komponowaniem muzyki filmowej i aranżacją, co świadczy o jego wszechstronności jako twórcy.

Instrumentarium: sześć dróg do ekspresji

Deniz Mahir Kartal opanował sześć instrumentów, każdy z nich otwierający inny wymiar muzycznej wypowiedzi:

InstrumentPochodzenieRola w twórczości
KavalTradycja anatolijskaPodstawa melodii tradycyjnych
DudukBliski WschódGłębokie, emocjonalne brzmienia
ÇağlamiaTurcjaInstrumenty strunowe tradycji
KlarnetEuropaMost między tradycją a jazzem
SaksofonJazzImprowizacja i eksperyment
GitaraUniwersalneHarmonia i aranżacja

Posiadanie takiej palety narzędzi pozwala artyście na elastyczną interpretację materiału, gdzie każdy utwór może być realizowany w różnych wersjach, a improwizacja staje się naturalnym elementem wykonania.

Fuzja stylów: tradycja spotyka jazz i elektroniką

Twórczość Kartala nie da się zaklasyfikować do jednej szuflady. Jego muzyka łączy tradycyjne melodie anatolijskie z harmonią jazzową, improwizacją i elementami elektroniki. To podejście wymaga nie tylko technicznego opanowania każdego stylu, ale także głębokich zrozumienia ich estetyki i możliwości współistnienia.

Projekt solowy artysty nosi nazwę KafaNar, co sugeruje połączenie słów z różnych języków i kultur. Nazwa sama w sobie jest manifestem artystycznej postawy Kartala — otwartości na różnorodność i przekraczaniu granic między tradycją a współczesnością.

Nauczanie i przekazywanie wiedzy

Oprócz własnej twórczości Kartal dzieli się swoją wiedzą jako nauczyciel. Na Uniwersytecie w Hildesheim prowadzi zajęcia z dudukiem, wprowadzając niemieckich studentów w tajniki tego starożytnego instrumentu. To stanowi ważny element jego misji — nie tylko tworzy nową muzykę, ale także edukuje kolejne pokolenia muzyków w tradycji, którą reprezentuje.

Co to oznacza dla słuchaczy i muzyków

Koncert Deniza Mahira Kartala to więcej niż zwykłe wykonanie. To demonstracja tego, jak tradycja muzyczna może być żywym, ewoluującym zjawiskiem, a nie zamkniętym muzeum. Dla muzyków zainteresowanych eksperymentami z brzmieniami i fuzją stylów, jego twórczość pokazuje konkretne drogi, jak łączyć różne tradycje bez utraty autentyczności. Dla słuchaczy jest to szansa na doświadczenie muzyki, która mówi na wielu poziomach jednocześnie — zarówno poprzez emocjonalne brzmienia tradycyjnych instrumentów, jak i poprzez nowoczesne harmoniczne struktury jazzu.

Wydarzenie odbywające się w Kawiarni Centrum Nauki Kopernik na poziomie +1 stworzy intymną atmosferę sprzyjającą takiej głębokim słuchaniu. Godzina od 19.00 do 20.00 pozwala na pełne zaangażowanie się w muzykę bez pośpiechu.

Najczęstsze pytania

Co to jest kaval i duduk?

Kaval to drewniana flet poprzeczna z tradycji anatolijskiej, a duduk to starożytny instrument dęty o ciepłym, głębokim brzmienia, pochodzący z Bliskiego Wschodu. Oba są kluczowymi instrumentami w muzyce tradycyjnej Turcji.

Jak łączyć muzykę tradycyjną z jazzem?

Wymaga to głębokich umiejętności improwizacyjnych i zrozumienia obu stylów. Artysta musi znać strukturę tradycyjnych melodii oraz harmoniczne reguły jazzu, by tworzyć spójne kompozycje, które szanują obie tradycje.

Gdzie odbędzie się koncert Deniza Mahira Kartala?

Koncert odbędzie się 4 października o godzinie 19.00–20.00 w Kawiarni na poziomie +1 Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, jako zamknięcie festiwalu Przemiany.

Jakie instrumenty gra Deniz Mahir Kartal?

Artysta opanował sześć instrumentów: kaval, duduk, çağlamię, klarnet, saksofon i gitarę, co pozwala mu na wszechstronną ekspresję muzyczną.

Gdzie się kształcił Deniz Mahir Kartal?

Studiował na Konserwatorium Uniwersytetu Technicznego w Stambule, a następnie pracował i nauczał w Europie, m.in. na Uniwersytecie w Hildesheim.

Na podstawie: Centrum Nauki Kopernik. Tekst opracowany redakcyjnie.